بلاک چین و تحول بزرگ کسب و کار ها

فهرست مطالب

  • بلاک چین چیست؟
  • کمبود سامانه های تراکنش کنونی
  • زیر و رو کردن کسب و کار های سنتی
  • مبانی بلاک چین
  • بررسی یک کاربرد بلاک چین
  • شناخت فایده های کلیدی کسب و کار
  • اعتماد سازی با بلاک چین

بلاک چین چیست؟

بلاك چين يك دفتركل توزيع شده و مشترك است كه عمل فرآيند ثبت تراكنش ها و رهگیری دارايي ها را در يك شبکه ساده ميكند. “دارایی” ميتواند ملموس و با وجود خارجی مانند خانه، خودرو، پول نقد یا زمین باشد. يا ناملموس مانند حق مالكيت معنوي نظير حق اختراع، حق چاپ يا نام و نشان برند باشد. تقريباً هرچيز دارای ارزشی را ميتوان در یک شبکه بلاک چین به راحتی ثبت و رهگیری کرد و ریسک خطرپذیری شبکه را به حداقل رساند و سطح کنترل آن را برای تمام اعضای شبکه بالا برد.

اين سريعترين تعريف برای بلاک چين است. این مقاله را دنبال کنید تا بیشتر با این فناوی متحول کننده آشنا شوید.

كمبودهای سامانه های تراكنش كنونی

در طول تاريخ حیات بشر، ابزارهای اعتماد سازی مانند ضرب سکه، چاپ پول كاغذی، ایجاد اسناد اعتباری، اوراق بهادار و سیستم های بانكی براي ايجاد سهولت و اعتماد در تبادل ارزش و حمايت از خريدار و فروشنده، خلق شده اند. نوآوری های مهمی مانند خطوط تلفن، کارت های اعتباری، اينترنت و فناوری تلفنهای همراه، راحتی، سرعت و كارآيی تراكنش و تبادل ارزش ها را بسیار بهبود داده اند و در همان حال، فاصله بين خريداران و فروشندگان را كم و گاه حتی تقريباً حذف كرده اند.

بسياری از تراكنش های کسب و کار هنوز هم ناكارآ، پرهزينه و آسيب پذيرند و از محدوديتهای زير رنج ميبرند:

» پول نقد فقط در تراكنشهای محلي و در مقدارهای به نسبت كم، سودمند هستند.

» زمان بين انجام تراكنش و تسويه ميتواند طولانی باشد.

» دوباره كاري ها و نياز به شخص سوم برای تاييد اعتبار و يا حضور واسطه ها، به ناكارآمدی ها اضافه ميشوند.

» كلاهبرداری، حمله های سايبری و حتي خطر زیاد اشتباه های بسیار كوچک به هزينه و پيچيدگی کسب و کار می افزايند و اگر يك سامانه مركزی مانند بانک به خطر بيفتد، همه مشاركت كنندگان در شبكه با مخاطره رو به رو خواهند شد.

» سازمان هاي كارت هاي اعتباري در اصل، باغ هايي ديواركشي شده با هزينه ورودي زياد ايجاد كرده اند. بازرگانان بايد هزينه هاي زياد همراه با آن را بپردازند كه اغلب دربرگيرنده كاغذبازي و بوروکراسی قابل توجه و فرآيند وقتگير بررسي سابقه هاي افراد است.

» نيمي از مردم جهان به حساب بانكي دسترسي ندارند و مجبور بوده اند سامانه پرداخت موازياي را براي انجام تراكنش هاي خود ايجاد كنند.

حجم تراكنش ها در سرتاسر جهان به طور نمايي در حال رشد است و مطمئناً پيچيدگي ها، آسيب پذيري ها، ناكارآمدي ها و هزينه هاي سامانه هاي كنونی تراكنش ها را شدت خواهد بخشيد.

رشد تجارت الكترونيکی، بانكداري آنلاين، خريدهاي اينترنتي و افزايش جابجايي و تحرك افراد در سراسر جهان، باعث رشد حجم تراكنش ها شده است.

حجم تراكنش ها با پديدار شدن اينترنت اشیاء خودمختاري مانند يخچال ها كه وقتي موجودي سبزي و ميوه درون آن كم ميشود، به صورت خودكار خريد ميكنند و خودروهايي كه خود را به درب خانه شما ميرسانند و در بين راه براي بنزين زدن توقف ميكنند، به صورت انفجاري و با سرعت بسیار زیاد رشد خواهد كرد. جهان براي تحقق چنين چالشهايي به شبكه پرداختي نياز دارد كه سريع باشد و سازوكار مورد اعتمادي ارائه كند كه تجهیزات تخصصي نياز نداشته باشد، صورتحساب را بعداً نفرستد، هزينه هاي ماهانه نداشته باشد و براي اطمينان يافتن از شفافيت و اعتماد يك راه حل حسابداري مشترك ارائه كند.

زیر و رو کردن کسب و کارهای سنتی

همان طور كه در سمت چپ شکل زیر نشان داده شده، در شيوه هاي سنتي ثبت تراكنش ها و ردگيري دارايي ها، هر يك از مشاركت كنندگان در شبكه دفتركل خودش را به همراه ديگر ركوردها نگهداري ميكند. اين شيوه سنتي ميتواند گران باشد، تا حدي به اين دليل كه به واسطه هايي نياز است كه براي خدمات خود پول دريافت ميكنند. اين كار به دليل بروز تاخيرها در اجراي توافقنامه ها و دوباره كاري هاي لازم براي نگهداري تعداد زيادي دفتركل، واقعا ناكارآمد است. اين كار آسيب پذير هم هست، چرا كه اگر يك سامانه مركزي (براي مثال، يك بانك) به دليل كلاهبرداري، حمله سايبري يا اشتباهي كوچك به خطر بيفتد، كل شبكه كسب و كار از آن متاثر خواهد شد.

در سمت راست شكل، شبكه هاي كسب و كاري نشان داده شده است كه از بلاك چِين استفاده ميكنند. ساختار بلاک چين به مشاركت كنندگان اين توانايي را ميدهد تا به صورت مشاركتي از دفتركلي استفاده كنند كه هرگاه تراكنشي رخ دهد، از طريق همانندسازي همتا-به-همتا به روز ميشود. همانندسازي همتا-به-همتا يعني اين كه هر مشاركت كننده (گره) در شبكه هم به عنوان يك ناشر و هم به عنوان يك مشترك كار ميكند. هر گره ميتواند تراكنش ها را به ديگر گره ها بفرستد يا از آنها دريافت كند و داده هاي انتقال يافته در سراسر شبكه هماهنگ شده هستند.

بلاک چین و تحول بزرگ کسب و کار ها

شبكه هاي كسب و كار قبل و بعد از بلاك چين

مبانی بلاک چین

شبكه بلاك چين اقتصادي و كارآمد است، زيرا دوباره كاري ها را حذف ميكند و نياز به واسطه ها را كاهش ميدهد.

اين شبكه كم آسيب پذيرتر هم هست، زيرا مدل هاي «توافق نظر» را براي اعتبارسنجي اطلاعات به كار ميگيرد. تراكنشها امن، تاييد شده و قابل راستي آزمايي هستند.

به یاد داشته باشید که: مشاركت كنندگان در هر دو گونه سامانه تراكنش ها، يكسان هستند. چيزي كه تغيير يافته، اين است كه اينك ثبت تراكنش ها بين همه طرف ها تقسيم شده و در دسترس همه قرار دارد.

يك شبكه بلاك چين داراي ويژگي هاي كليدي زير است:

» توافق نظر: براي اين كه تراكنشي معتبر باشد، همه طرف ها بايد روي اعتبار آن توافق نظر داشته باشند.

» اصل بودن (مشخص بودن سرمنشأ): مشاركت كنندگان ميدانند دارايي از كجا مي آيد و مالكيت آن در طول زمان چگونه تغيير كرده است.

» تغيير ناپذيري: هيچ مشاركت كننده اي نميتواند پس از اين كه تراكنشي در دفتركل ثبت شد، آن را دستكاري كند. اگر تراكنشي خطا داشته باشد، بايد از تراكنش جديدي براي معكوس كردن آن خطا استفاده شود و در اين صورت هر دوي اين تراكنش ها رويت پذير هستند.

» قطعيت: يك دفتركل مشترك جايي است كه براي مشخص شدن مالكيت يك دارايي يا كامل شدن يك تراكنش به آن مراجعه ميشود.

بررسی یک کاربرد بلاک چین

كارخانه هاي سازنده خودرو خريد قسطي خودرو را ساده جلوه ميدهند، اما اين كار در واقعيت ميتواند كاملاً پيچيده باشد. چالش مهمي كه اين روزها شبكه هاي خريد قسطي خودرو با آن روبرو هستند اين است كه هرچند زنجيره تامين فيزيكي معمولا يكپارچه هستند، اما سامانه هاي پشتيبان اغلب جدا از هم هستند. هر مشاركت كننده در شبكه، دفتركل خودش را نگهداري ميكند كه هماهنگ شدن آنها ميتواند روزها يا هفته ها طول بكشد.

هر مشاركت كننده ميتواند با استفاده از دفتركلِ مشترك روي يك شبكه بلاك چين، وضعيت خودرو را صرف نظر از اين كه در كجاي چرخه عمر خود قرار دارد، پايش و تجزيه و تحليل كند.

با بلاكچين، مشاركت كنندگان در شبكه ميتوانند به شكل زير با هم برهمكنش كنند:

١ – تنظيم كننده دولتي مقررات، امكان نامنويسي براي خودروي جديد را روي بلاكچِين ايجاد و مالكيت خودرو را به كارخانه سازنده منتقل ميكند.

٢ – كارخانه سازنده نوع ، مدل و شماره شناسايي خودرو را به جاي پارامترهايي كه در قرارداد هوشمند (توافقنامه اي ديجيتالي يا مجموعه اي از قانون ها كه بر يك تراكنش حاكم است) براي مشخصه هاي خودروها درنظر گرفته شدهاند، اضافه ميكند.

٣ – معامله گر ميتواند موجوديِ در دسترسِ جديد را ببيند و پس از اجرا شدن يك قرارداد هوشمند براي تاييد فروش، مالكيت خودرو ميتواند از كارخانه سازنده به نمايندگي منتقل شود.

٤ – شركت اجاره دهندهي خودرو (ليزينگ) ميتواند انبار معامله گر را ببيند.

مالكيت خودرو ميتواند پس از اجرا شدن يك قرارداد هوشمند براي تاييد انتقال، از معامله گر به شركت ليزينگ منتقل شود.

٥ – اجاره كننده ميتواند خودروهاي قابل دسترس براي اجاره كردن را ببيند و همه فرمهاي لازم را براي اجراي موافقتنامه اجاره، تكميل كند.

٦ – فرآيند اجاره دادن بين اجاره كننده هاي گوناگون و شركت اجاره دهندهي خودرو تا زماني كه شركت اجاره دهنده خودرو آماده شود تا خودرو را از رده خارج كند، ادامه مييابد.

در اين نقطه، مالكيت اين دارايي به تاجر خودروهاي اوراقي كه طبق يك قرارداد هوشمند ديگر اجازه دارد تا آن خودرو را اوراق كند، منتقل ميشود.

شناخت فایده های کلیدی کسب و کار

سودمندي هاي بلاك چين براي كسب و كارها عبارتند از:

» صرفه جويي در زمان: زمانهاي تراكنش براي برهمكنش هاي پيچيده و چند طرفه از چند روز به چند دقيقه كاهش مييابد. تسويه حساب تراكنش هم سريعتر است، زير نيازي ندارد يك مرجع مركزي آن را تاييد كند.

» صرفه جويي در هزينه ها: شبكه بلاكچِين هزينه هاي را به چندين روش كاهش ميدهد:

  • نظارت كمتري لازم است، چون مشاركت كنندگان در شبكه كه همگي در شبكه شناخته شده هستند،
  • شبكه را خود-انتظام كرده اند.
  • واسطه ها كاهش يافتهاند، زيرا مشاركت كنندگان ميتوانند چيزهاي ارزشدار را به طور مستقيم مبادله كنند.
  • دوباره كاري ها حذف شده اند، چرا كه همه مشاركت كنندگان به دفتركل مشترك دسترسي دارند.

» امنيت محكمتر: ويژگي اصلي امنيت بلاك چين، حفاظت از دستكاري كردن، كلاهبرداري و خلافكاري هاي سايبري است. اگر شبكه اي مجوزدار باشد، شبكه اي ويژه فقط عضوها با مدرك براي اثبات اين كه عضوها هماني هستند كه ميگويند و اين كه كالاها يا دارايي هايي كه معامله شده اند دقيقاً هماني هستند كه ارائه شدهاند، ايجاد ميكند.

نکته:

همه بلاك چين ها براي كسب و كار ساخته نشده اند. بعضي از آنها مجوزدار هستند و بقيه مجوزدار نيستند. شبكه مجوزدار براي بلاكچِين هاي ويژه كسب و كار و به ويژه در صنعت هاي تابع مقررات، حياتي است. اين شبكه ها موردهاي زير را ارائه ميكنند:

» حريم خصوصي بهبود يافته: كاربران ميتوانند با استفاده از ID ها و مجوزها، مشخص كنند جزئيات كدام تراكنش را ميخواهند ديگر مشاركت كنندگان اجازه داشته باشند، ببينند.

مجوزها ميتوانند براي كاربران ويژه مانند حسابرسها كه ممكن است لازم باشد به جزئيات بيشتر تراكنش ها دسترسي داشته باشند، توسعه يابند.

» حسابرسي كردن بهبود يافته: داشتن يك دفترك ِل مشترك كه بهعنوان يك تك منبع از حقيقت ها به كار رود، توانايي پايش و حسابرسي تراكنشها را بهبود ميدهد.

»كارايي عملياتي افزايش يافته: ديجيتالي شدن خالص دارايي ها انتقال مالكيت را كاراتر ميكند و در نتيجه، تراكنشها ميتوانند با سرعتي كه بيشتر در راستاي آهنگ انجام كسب و كار هستند، اجرا شوند.

اعتمادسازی با بلاک چین

بلاك چين اعتماد را در سرتاسر يك شبكه كسب و كار بهبود ميبخشد. اين بهبود يافتن اعتماد به اين خاطر نيست كه شما نميتوانيد به كساني كه كسبوكارتان با آنها را انجام ميدهيد، اعتماد كنيد، بلكه به خاطر اين است كه وقتي در شبكه بلاك چين كار ميكنيد، نيازي به اين كار نداريد.

بلاك چين به ويژه در افزايش سطح اعتماد بين مشاركت كنندگان در شبكه ارزشمند است، زيرا هر تراكنش روي همه تراكنش هاي پيشين ساخته ميشود و هر فسادي بي درنگ آشكار ميشود و همه از آن آگاهي مييابند. اين خود-انتظامي ميتواند نياز به وابستگي به سطح كنوني حقوقي يا تدبيرهاي حفاظتي دولتي و همچنين نياز به مجوزهاي لازم براي پايش و كنترل جريان تراكنش هاي كسب و كار را كاهش دهد. در واقع، جامعه مشاركت كنندگان در شبكه اين كار را انجام ميدهند.

در جايي كه نظارت شخص ثالث لازم باشد، بلاكچِين با ساده سازي كار بررسي جزئيات تراكنش هاي مرتبط و راستي آزمايي پيروي از مقررات براي حسابرسان و تنظيم كننده هاي مقررات، بار روي دوش سامانه تنظيم مقررات را كم ميكند.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *